Presha yapiga kengele Zanzibar: Shinikizo la damu lafikisha hospitali vijana chini ya miaka 30

Na Maryam Nassor

TANZANIA inaungana na mataifa mengine duniani kuadhimisha Siku ya Moyo Duniani, inayoadhimishwa kila Septemba 29 kwa lengo la kuongeza uelewa kuhusu magonjwa ya moyo na mishipa ya damu, kutambua dalili za hatari na kuhamasisha jamii kuchukua hatua za kulinda afya ya moyo.

Hata hivyo, wataalamu wa afya Zanzibar wameeleza wasiwasi kuhusu kuongezeka kwa wagonjwa vijana wenye shinikizo la juu la damu, huku baadhi  walio chini ya miaka 30 wakianza kufika hospitalini wakiwa tayari wamepata madhara katika figo.

Mtaalamu wa magonjwa ya moyo katika Hospitali ya Kivunge, Wilaya ya Kaskazini ‘A’, Unguja, Dk. Hamid Sheha, amesema hali hiyo inaonyesha umuhimu wa jamii kutambua vihatarishi vya magonjwa ya moyo, kupima afya mara kwa mara na kutafuta matibabu mapema.

Amesema afya ya moyo haiishii katika kutibu ugonjwa baada ya kujitokeza, bali inahusisha kinga, utambuzi wa mapema, udhibiti wa vihatarishi na kufuata ushauri wa wataalamu wa afya.

Vijana waanza kuathirika

Dk. Hamid amesema wagonjwa wengi wanaofika hospitalini kwa matatizo ya shinikizo la damu wamekuwa na umri wa miaka 40 na zaidi, wanawake na wanaume.

Hata hivyo, amesema kinachotia wasiwasi ni kuanza kuwapokea wagonjwa walio chini ya miaka 30 wenye shinikizo kubwa la damu, huku baadhi yao wakiwa tayari wameanza kupata matatizo ya figo.

“Hili limetufanya tukae kikao na madaktari wengine wa magonjwa ya moyo kujiuliza kwa nini wagonjwa wanaofika hospitali kupata huduma za magonjwa ya moyo kwa sasa ni watoto wadogo na figo zao tayari zimeanza kuharibika. Hili ni tatizo,” amesema.

Kwa maelezo yake, shinikizo la juu la damu ni miongoni mwa changamoto zinazochangia magonjwa ya moyo Zanzibar. Lisipodhibitiwa, linaweza kusababisha madhara makubwa kwa moyo, figo na viungo vingine vya mwili.

Dk. Hamid amesema katika Hospitali ya Kivunge, zaidi ya asilimia 95 ya wagonjwa wanaofika kupata huduma kutokana na shinikizo la damu huwa na vipimo vinavyoonyesha shinikizo la zaidi ya 180/120.

Hata hivyo, takwimu hizo ni za wagonjwa wanaofika katika hospitali hiyo na hazipaswi kuchukuliwa kuwa zinawakilisha wagonjwa wote wenye shinikizo la damu Zanzibar.

Wagonjwa 80 hadi 100 kwa siku

Hospitali ya Kivunge hupokea kati ya wagonjwa 80 na 100 kwa siku katika siku za kliniki ya shinikizo la damu, zinazofanyika kila Jumanne na Jumatano, amesema Dk. Hamid.

Kutokana na wingi wa wagonjwa, hospitali hiyo imeanzisha kliniki maalumu ya moyo inayohudumia wagonjwa wenye matatizo mbalimbali yanayohusiana na afya ya moyo.

Dk. Hamid amesema kliniki hiyo hupokea wagonjwa wengi, wakiwemo zaidi ya 25 wanaofika wakiwa tayari wameonyesha dalili za kiharusi au kuwa na matatizo ya figo.

Amesema hali hiyo inapaswa kuwa changamoto kwa jamii kuongeza uelewa kuhusu umuhimu wa kupima shinikizo la damu na kuanza matibabu mapema ili kupunguza uwezekano wa kupata madhara makubwa.

Dalili za hatari zisipuuzwe

Miongoni mwa vihatarishi vinavyoweza kuongeza uwezekano wa kupata magonjwa ya moyo ni shinikizo la juu la damu, kisukari, lishe isiyofaa, kutofanya mazoezi, matumizi ya tumbaku na unene kupita kiasi.

Dk. Hamid amewataka wananchi kuzingatia mlo kamili, kufanya mazoezi, kudhibiti uzito, kuepuka tumbaku na kupima afya mara kwa mara, hususan shinikizo la damu na kisukari.

Pia amewataka wananchi kutopuuzia dalili zinazoweza kuashiria tatizo la moyo, zikiwemo maumivu au kubanwa kifuani, kupumua kwa shida na mapigo ya moyo yasiyo ya kawaida.

Amesema mtu anapopata dalili hizo anapaswa kutafuta huduma ya afya mapema badala ya kusubiri hali kuwa mbaya.

“Usiache dawa za presha”

Dk. Hamid amewataka wagonjwa wenye shinikizo la damu kuacha dhana kwamba dawa wanazopewa hospitalini hazitibu, akisisitiza umuhimu wa kutumia dawa kwa usahihi kulingana na maelekezo ya wataalamu wa afya.

Amesema kuacha kutumia dawa bila ushauri wa mtaalamu kunaweza kuongeza hatari ya madhara makubwa.

Ametoa mfano wa mgonjwa mmoja kutoka Tanga, mzaliwa wa Matemwe, Zanzibar, aliyefika Hospitali ya Kivunge akiwa katika hali mbaya baada ya kutafuta matibabu kwingine.

Kwa mujibu wa Dk. Hamid, mgonjwa huyo alikuwa na hali mbaya, huku miguu na uso vikiwa vimevimba. Baada ya kupata huduma hospitalini, hali yake ilianza kuimarika.

Amesisitiza kuwa wagonjwa wanapaswa kufuata maelekezo ya wataalamu wa afya kuhusu matumizi ya dawa na kutafuta ushauri wa kitabibu endapo watapata changamoto katika matumizi yake.

Dakika 30 za mazoezi kwa siku

Katika hatua za kulinda afya ya moyo, Dk. Hamid ameshauri wananchi kufanya mazoezi kwa angalau dakika 30, mara tano kwa wiki.

Amesema si lazima mtu akimbie, bali anaweza kutembea au kufanya mazoezi mengine yanayoendana na uwezo wake.

Pia ameshauri kupunguza matumizi ya chumvi hadi chini ya gramu tano kwa siku, kuongeza ulaji wa matunda na mboga, kuepuka tumbaku na unywaji wa pombe kupita kiasi, pamoja na kudhibiti msongo wa mawazo na uzito wa mwili.

Kwa watu wenye shinikizo la damu au kisukari, amesisitiza umuhimu wa kutumia dawa walizoelekezwa na wataalamu wa afya na kufuatilia hali zao mara kwa mara.

Udhibiti mzuri wa vihatarishi hivyo unaweza kusaidia kupunguza hatari ya madhara makubwa yanayohusishwa na shinikizo la juu la damu na magonjwa ya moyo.

“Usikose Kupiga”

Siku ya Moyo Duniani huadhimishwa Septemba 29 kila mwaka kwa lengo la kuongeza uelewa kuhusu magonjwa ya moyo na mishipa ya damu na kuhamasisha jamii kuchukua hatua za kinga.

Kwa mwaka 2026, Shirikisho la Moyo Duniani limeendesha kampeni yenye ujumbe wa “Usikose Kupiga”, unaolenga kusisitiza umuhimu wa kutambua dalili, kulinda moyo na kuchukua hatua mapema.

Ujumbe huo unaweka mkazo katika kinga, utambuzi wa mapema, matibabu na uangalizi wa muda mrefu wa afya ya moyo na mishipa ya damu.

Kwa jamii, ujumbe huo una maana kwamba kulinda afya ya moyo hakupaswi kuanza baada ya ugonjwa kujitokeza. Kupima afya mara kwa mara, kudhibiti shinikizo la damu na kisukari, kuzingatia lishe bora, kufanya mazoezi na kutafuta huduma mapema kunapaswa kuwa sehemu ya maisha ya kila siku.

Kwa hatua hizo, wananchi wanaweza kupunguza vihatarishi vya magonjwa ya moyo na kuongeza uwezekano wa kuishi maisha yenye afya na ubora zaidi.