Miaka 20 ya Kuwa Sauti ya Watu Wenye Ulemavu, ajivunia kujenga Ofisi ya Jumuiya.
Kwa zaidi ya miaka 20, Fatma Mngwali Khamis ameendelea kuwa sauti ya watu
wenye ulemavu katika Wilaya ya Kaskazini A, Zanzibar, akitumia nafasi yake ya
uongozi kutetea haki, kupinga unyanyapaa na kuhamasisha jamii kuamini kuwa
ulemavu si kikwazo cha uongozi.
Akiwa Katibu wa Jumuiya ya Watu Wasioona Wilaya ya Kaskazini A, Fatma
amepitia safari ndefu ya uongozi iliyojaa changamoto, mafanikio na mapambano ya
kuhakikisha watu wenye ulemavu wanapata nafasi sawa katika jamii.
Safari yake haijaishia katika kuongoza jumuiya hiyo pekee. Mwaka 2020
alichaguliwa kuwa Diwani wa Viti Maalumu kupitia CCM, nafasi ambayo aliitumia
kushiriki katika kusukuma mbele miradi ya maendeleo huku akiendelea kuwa
mtetezi wa watu wenye ulemavu.
Historia na safari ya maisha
Fatma Mngwali Khamis ni mzaliwa wa Shehia ya Fukuchani wilaya ya kaskazini 'A' Unguja. Alianza safari
yake ya elimu ya msingi jijini Dar es Salaam katika Skuli ya Elimu Mchanganyiko
mwaka 1981 na baadaye akaendelea na masomo Korogwe, Tanga, ambako alimalizia
elimu yake ya Sekondary mwaka 1992.
Akiwa mwanamke mwenye familia kubwa, Fatma ni mama wa watoto saba, ambapo
watoto wake sita wana ulemavu wa macho na mmoja hana ulemavu huo.
Maisha yake ya kifamilia yamekuwa sehemu muhimu ya safari yake ya
kujitolea kwa watu wenye ulemavu, kwani anaeleza kuwa amejifunza mengi kuhusu
changamoto wanazokabiliana nazo watu wenye ulemavu kupitia uzoefu wa familia
yake mwenyewe.
Miaka 20 ya kuwatumikia watu wenye
ulemavu
Fatma alianza kushiriki katika shughuli za Jumuiya ya Watu Wasioona na
baadaye akachaguliwa kuwa Katibu wa jumuiya hiyo, nafasi ambayo amekuwa
akiitumikia kwa zaidi ya miaka 20.
Katika kipindi hicho, amekuwa mstari wa mbele kuhamasisha jamii kuhusu
haki za watu wenye ulemavu, kupinga unyanyapaa na kutetea ushirikishwaji wao
katika shughuli za maendeleo.
Anasema moja ya mafanikio makubwa anayojivunia katika miaka hiyo ni
kufanikisha upatikanaji wa jengo la ofisi ya jumuiya, pamoja na kutafuta vifaa
muhimu vya ofisi ikiwemo kompyuta na printer.
Kwa sasa, jumuiya hiyo ina wanachama 40 walio hai, huku wengine 35 wakiwa
hawashiriki tena kikamilifu katika shughuli za jumuiya.
Kwa Fatma, uwepo wa ofisi na vifaa hivyo umeifanya jumuiya kuwa na sehemu
rasmi ya kuratibu shughuli zake na kutoa huduma kwa wanachama.
Safari ya kisiasa na uongozi
Mwaka 2020, Fatma alichaguliwa kuwa Diwani wa Viti Maalumu kupitia CCM,
hatua ambayo ilimpa nafasi ya kuingia katika uongozi wa serikali za mitaa na
kushiriki moja kwa moja katika masuala ya maendeleo ya wananchi.
Akiwa diwani hadi mwaka 2025, anasema alijivunia kushiriki katika
kusukuma miradi iliyolenga kuboresha maisha ya wananchi.
Miongoni mwa mambo anayoyataja ni juhudi za kushughulikia tatizo la maji
kwa wananchi wa kijiji cha Matemwe pamoja na kusaidia upatikanaji wa nguzo za
umeme katika maeneo hayo.
Kwa mujibu wa Fatma, mafanikio hayo yalitokana na jitihada na ushirikiano
kati yake na viongozi pamoja na wananchi.
Anaamini kuwa nafasi ya uongozi inapaswa kutumika kama chombo cha kuwasemea wananchi na kusukuma mbele mahitaji yao, badala ya kuwa nafasi ya mtu binafsi
Changamoto za kuwa kiongozi mwenye
ulemavu wa uoni
Licha ya mafanikio yake, safari ya Fatma ya kisiasa imejaa changamoto,
hasa zinazohusiana na ushirikishwaji wa watu wenye ulemavu katika mifumo ya
uchaguzi na uongozi.
Anasimulia kuwa ,wakati wa kugombea nafasi ya udiwani alikumbana na
changamoto katika mchakato wa kuhesabu kura, ambapo katibu wake ambaye alikuwa
msaidizi wake hakuruhusiwa kuingia katika eneo la kuhesabia kura.
Kwa Fatma, suala hilo lilikuwa changamoto kwa sababu yeye ni mtu asiyeona
na alihitaji msaidizi wake ili aweze kushiriki kikamilifu katika mchakato huo.
Katika uchaguzi huo, alishika nafasi ya sita, lakini baadaye akachaguliwa
kuwa Diwani wa Viti Maalumu.
Anasema changamoto kama hizo zinaonyesha umuhimu wa viongozi na watendaji
kuwa na uelewa wa haki za watu wenye ulemavu na mahitaji yao maalumu.
Vikwazo katika kutekeleza majukumu ya
udiwani
Fatma anasema wakati akiwa diwani alikabiliwa pia na changamoto ya
kutopatiwa nauli kwa ajili ya msaidizi wake wakati wa kuhudhuria mikutano na
mafunzo yaliyokuwa yakifanyika nje ya Zanzibar.
Anasema ,hata wakati wa kugombea nafasi hiyo hakupata msaada wa kutosha
wa msaidizi kutoka Halmashauri ya Kaskazini A, jambo analolihusisha na ukosefu
wa uelewa kuhusu haki za watu wenye ulemavu wa uoni.
“Kwa kweli watendaji wengi hawatupi vipaumbele sisi watu wenye ulemavu,
hawatoi msaada wowote wakati tunatakiwa tuhudhurie vikao na mafunzo nje ya
Zanzibar,” anasema.
Kwa mtazamo wake, watu wenye ulemavu wanapopewa nafasi za uongozi,
taasisi zinapaswa kuhakikisha mazingira yanawawezesha kutekeleza majukumu yao
kwa ufanisi.
Changamoto bado zipo katika jumuiya
Licha ya mafanikio ya kujenga ofisi ya jumuiya, Fatma anasema bado kuna
changamoto zinazohitaji ufumbuzi.
Miongoni mwa changamoto hizo ni hali ya ofisi yao iliyopo Chaani
Lunganga, ambayo ina choo kimoja pekee, hali anayosema inakuwa vigumu
kuwahudumia wanachama wote.
Anasema changamoto hizo zinaonyesha kuwa bado kuna haja ya jamii na
taasisi mbalimbali kuongeza uwekezaji katika mazingira rafiki kwa watu wenye
ulemavu.
Mwanamke anayepigania usawa
Kwa miaka yote ya uongozi, Fatma amekuwa akisisitiza kuwa watu wenye
ulemavu wanapaswa kupewa nafasi sawa katika uongozi, elimu, ajira na shughuli
za maendeleo.
Anaamini kuwa ulemavu wa mtu haupaswi kuwa sababu ya kumzuia kushiriki
katika kufanya maamuzi yanayohusu maisha yake na jamii kwa ujumla.
Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani (WHO), takribani asilimia 16 ya
watu duniani wanaishi na aina fulani ya ulemavu, hali inayoonyesha umuhimu wa
kujenga jamii jumuishi inayotoa fursa sawa kwa wote.
Familia yake yamuelezea
Mtoto wake wa pili, Haji Zuber Haji, ambaye pia ni miongoni mwa watoto
wake wenye ulemavu wa macho, anamuelezea mama yake kama nguzo ya familia na
jamii.
“Mama yetu ni mfano wa uthubutu na uvumilivu. Ameonyesha kuwa uongozi ni
huduma, na sisi kama familia tunaendelea kumuunga mkono katika safari yake ya
kuwatumikia watu wenye ulemavu,” anasema.
Kauli hiyo inaeleza kwa namna nyingine nafasi ambayo Fatma amekuwa nayo
ndani ya familia na katika jamii inayomzunguka.
Katika safari yake ya uongozi, anasema amepata pia msaada kutoka kwa watu
mbalimbali, akiwataja Ziada Mshamba Jabiri pamoja na madiwani wenzake kuwa
miongoni mwa waliokuwa wakimuunga mkono katika kutekeleza majukumu yake.
Uongozi kama huduma
Kwa zaidi ya miongo miwili ya uongozi, Fatma Mngwali Khamis ameendelea
kuonyesha kuwa ulemavu si mwisho wa uwezo wa mtu kushiriki katika uongozi na
maendeleo ya jamii.
Kutoka katika uongozi wa Jumuiya ya Watu Wasioona, ambako ameitumikia kwa
zaidi ya miaka 20, hadi kuwa Diwani wa Viti Maalumu mwaka 2020 hadi 2025,
safari yake imekuwa ya mapambano ya kuvunja vikwazo na kutafuta nafasi sawa kwa
watu wenye ulemavu.
Mafanikio yake, ajivunia kujenga ofisi ya jumuiya yao kaskazini 'A' Unguja, kutafuta vifaa vya kazi, pamoja na kushiriki katika kusukuma miradi ya maji na umeme , kuendelea kutetea
haki za watu wenye ulemavu, yamekuwa sehemu ya urithi wa safari yake ya
uongozi.
Hata hivyo, changamoto alizokutana nazo katika uchaguzi, upatikanaji wa
msaidizi na mazingira yasiyozingatia kikamilifu mahitaji ya watu wenye ulemavu
zinaonyesha kuwa safari ya kujenga uongozi jumuishi bado inaendelea.
Kwa Fatma, uongozi ni zaidi ya cheo. Ni dhamana ya kuwatumikia wengine,
kusimama kwa ajili ya wanaohitaji sauti na kuhakikisha kuwa hakuna mtu
anayeachwa nyuma kwa sababu ya ulemavu.
Safari yake ni ushahidi kwamba uthubutu, kujitolea na kuamini katika
uwezo wa mtu vinaweza kuwa nguvu ya kubadili maisha ya wengine na kujenga jamii
inayothamini usawa na ushirikishwaji.
Post a Comment